Có một tình huống EASE gặp thường xuyên khi tư vấn: khách vừa trẹo chân hôm qua, sưng còn nóng đỏ, nhắn hỏi mua gối chườm nóng để chườm cho nhanh khỏi.
Câu trả lời là khoan đã. Trường hợp đó chườm nóng vào là sưng thêm.
Chườm nóng và chườm lạnh không thay thế cho nhau. Chúng làm hai việc ngược nhau, và dùng nhầm thì không chỉ vô ích mà còn hại. Bài này gói lại thành một quy tắc dễ nhớ.
Quy tắc một câu
Mới, sưng, nóng đỏ thì chườm lạnh. Âm ỉ, cứng, lâu ngày thì chườm nóng.
Chỉ cần nhớ chừng đó là đã tránh được hầu hết trường hợp chọn nhầm.
Vì sao lại ngược nhau
Chườm lạnh làm co mạch
Khi vùng nào đó vừa bị chấn thương, mạch máu ở đó giãn ra, dịch tràn vào mô, gây sưng và nóng. Đó là phản ứng viêm cấp, cơ thể đang xử lý.
Hơi lạnh làm co mạch, giảm lượng máu dồn tới, nên hạn chế sưng và làm dịu cảm giác đau. Nó cũng làm chậm dẫn truyền thần kinh nên vùng đó bớt nhức.
Đưa hơi nóng vào lúc này là làm ngược: mạch giãn thêm, dịch tràn thêm, sưng to hơn.
Chườm nóng làm giãn mạch
Với cơn mỏi kéo dài, chuyện lại khác. Cơ co cứng lâu ngày, máu lưu thông kém, chất chuyển hóa ứ lại, càng ứ càng đau, càng đau càng co. Một vòng luẩn quẩn.
Hơi ấm làm giãn mạch, tăng lưu thông tại chỗ, làm mềm cơ và mô liên kết. Vòng luẩn quẩn được nới ra.
Y học cổ truyền diễn đạt ý này bằng một câu gọn hơn nhiều: thông tắc bất thống, thống tắc bất thông. Thông thì không đau, đau là do không thông.
Bảng tra nhanh
| Tình huống | Chọn | Vì sao |
|---|---|---|
| Trẹo chân, bong gân, va đập trong 48 giờ đầu | Lạnh | Đang viêm cấp, cần hạn chế sưng |
| Vùng đang sưng, nóng, đỏ | Lạnh | Nóng sẽ làm sưng nặng thêm |
| Vừa tập nặng, cơ đau nhói ngay | Lạnh | Giảm viêm vi mô |
| Bọng mắt, mắt sưng buổi sáng | Lạnh | Co mạch, giảm phù |
| Mỏi vai gáy do ngồi lâu | Nóng | Cơ co cứng mạn tính, cần giãn |
| Đau lưng âm ỉ lâu ngày | Nóng | Tăng lưu thông, làm mềm cơ |
| Đau bụng kinh | Nóng | Làm dịu co thắt cơ trơn |
| Người lạnh, tay chân lạnh, trời trở | Nóng | Đúng tình huống của nhiệt trị liệu |
| Đau khớp khi trời lạnh, khớp cứng buổi sáng | Nóng | Làm mềm mô quanh khớp |
| Khó ngủ, người không yên | Nóng | Hơi ấm hỗ trợ thư giãn |
| Đau cơ muộn sau tập, xuất hiện sau 24 tới 48 giờ | Nóng | Lúc này viêm cấp đã qua |
Trường hợp dùng cả hai
Với chấn thương, nhiều người dùng nối tiếp: lạnh trong 48 giờ đầu để kiểm soát sưng, sau khi hết sưng nóng đỏ thì chuyển sang nóng để giúp mô hồi phục và làm mềm phần cứng còn lại.
Mốc 48 giờ chỉ là con số dễ nhớ. Căn cứ thật là nhìn vào vùng đó: còn sưng nóng đỏ thì còn lạnh, hết rồi thì chuyển nóng được.
Những lúc không chườm gì cả
Có vài trường hợp cả nóng lẫn lạnh đều không nên, cần đi khám:
- Vết thương hở, da trầy xước, đang chảy máu.
- Nghi gãy xương, biến dạng chi, không cử động được.
- Đang sốt.
- Vùng da mất cảm giác nhiệt, chẳng hạn người có biến chứng thần kinh do tiểu đường. Không cảm nhận được nóng thì rất dễ bỏng mà không biết.
- Đau dữ dội, đau tăng nhanh, hoặc đau kèm tê yếu chi. Đây không phải chuyện của cái gối chườm.
Phụ nữ mang thai và người có bệnh lý nền nên hỏi ý kiến bác sĩ trước khi dùng bất kỳ hình thức chườm nào.
Chườm nóng đúng cách
- Kiểm tra nhiệt bằng mu bàn tay trước khi đặt lên người. Mu bàn tay nhạy hơn lòng bàn tay.
- Ấm dễ chịu là đủ. Nóng rát không hiệu quả hơn, chỉ tăng nguy cơ bỏng.
- Mỗi lần 15 đến 30 phút, một đến hai lần mỗi ngày.
- Không chườm khi đang ngủ. Ngủ quên là không còn ai canh nhiệt.
- Da đỏ nhẹ rồi hết sau khi bỏ ra là bình thường. Đỏ đậm, rát, phồng rộp thì dừng ngay.
Chườm lạnh đúng cách
- Không đặt đá trực tiếp lên da. Bọc trong khăn mỏng hoặc túi zip.
- Mỗi lần 10 đến 15 phút, nghỉ ít nhất một tiếng rồi mới lặp lại.
- Da tê cứng, trắng bệch là dấu hiệu quá lâu, phải bỏ ra ngay.
Với túi chườm mắt thảo dược EASE, bạn dùng lạnh được bằng cách bọc kín túi trong túi zip rồi để ngăn mát tủ lạnh 20 đến 30 phút, sau đó đắp 10 đến 15 phút. Đây là cách hợp khi bị bọng mắt buổi sáng.
Vì sao EASE viết bài này
EASE bán gối chườm nóng. Viết một bài chỉ cho người đọc những lúc không nên chườm nóng nghe có vẻ ngược.
Nhưng một sản phẩm dùng sai thời điểm thì không có tác dụng, thậm chí gây hại, và người dùng sẽ kết luận là sản phẩm không tốt. Thà nói rõ từ đầu.
Nếu tình huống của bạn đúng là nhóm chườm nóng, hơi ấm bền từ cốt muối biển sẽ làm được việc của nó. Còn nếu bạn đang trong 48 giờ đầu sau chấn thương, hãy cất gối đi đã, lấy túi đá ra trước.
Bài viết mang tính tham khảo chung, không thay thế chẩn đoán và chỉ định của nhân viên y tế. Gối chườm và túi chườm EASE là sản phẩm hỗ trợ thư giãn, giảm cảm giác mỏi, không phải là thuốc và không có tác dụng thay thế thuốc chữa bệnh.
Tư vấn: Zalo 0911 368 866.
