Tóm tắt: Nhìn màn hình lâu làm ta chớp mắt ít đi rất nhiều, lớp nước mắt bay hơi nhanh, mắt khô, mỏi, mờ từng lúc. Chườm ấm mi mắt là bước đầu được đồng thuận quốc tế về khô mắt khuyên dùng khi tuyến dầu ở mi bị tắc, với điều kiện đủ ấm (khoảng 40 độ) và đủ lâu. Kèm theo nên nghỉ mắt định kỳ, chủ động chớp mắt, chỉnh màn hình. Mắt đỏ, đau, nhìn mờ thì đi khám, không chườm.
Tám, mười tiếng trước máy tính, thêm vài tiếng điện thoại buổi tối. Tới chiều mắt khô rát, mí nặng, nhìn chữ nhòe đi, nhức lên trán. Đây là chuyện của rất nhiều người làm văn phòng, và phần lớn xử lý được bằng những thói quen đơn giản.
1. Vì sao nhìn màn hình lại mỏi, khô mắt
Theo Hội Nhãn khoa Hoa Kỳ, bình thường ta chớp mắt khoảng 15 lần mỗi phút. Khi dán mắt vào màn hình, con số đó chỉ còn khoảng 5 tới 7. Chớp ít thì lớp nước mắt không được làm mới, bay hơi nhanh, mắt khô và rát.
Lớp nước mắt có một lớp dầu mỏng ngoài cùng để chống bay hơi. Dầu này do các tuyến nhỏ trong bờ mi tiết ra, gọi là tuyến Meibomius. Khi tuyến bị tắc, dầu đặc lại, không ra được, lớp nước mắt mất lớp chống bay hơi và mắt khô dai dẳng hơn.
Tin tốt: theo Hội Nhãn khoa Hoa Kỳ, nhìn màn hình gây mỏi và khó chịu nhưng không làm hỏng mắt vĩnh viễn.
2. Chườm ấm mắt: làm gì, bao nóng, bao lâu
Báo cáo đồng thuận quốc tế về khô mắt TFOS DEWS II (2017) xếp chườm ấm mi mắt là bước điều trị đầu tiên cho khô mắt do rối loạn tuyến dầu mi. Hơi ấm làm dầu loãng ra, tuyến thông lại, lớp nước mắt ổn định hơn.
| Điều cần biết | Theo nghiên cứu |
|---|---|
| Bao nóng | Mặt trong mi mắt cần đạt khoảng 40 độ mới làm dầu tuyến loãng ra. |
| Bao lâu | Một nghiên cứu năm 2008 thấy khăn nóng nguội rất nhanh, cần chườm liên tục ít nhất 4 phút, thay khăn liên tục thì mới giữ được mức ấm đó. Nguồn ấm ổn định thì tiện hơn khăn. |
| Không quá nóng | Trên 45 độ có thể tăng nguy cơ bỏng mi. |
| Sau khi chườm | Có thể nhìn mờ vài phút, là bình thường. Đừng lái xe ngay. |
Cách làm tại nhà:
- Khăn ấm: nhúng nước ấm vừa, vắt kỹ, đắp lên mắt nhắm, thay khăn khi nguội. Thử nhiệt ở mặt trong cổ tay trước.
- Túi chườm mắt: đặt lên mắt nhắm 10-15 phút. Loại có tấm nhiệt giữ nhiệt ổn định thì không phải thay liên tục như khăn.
- Chườm xong, chớp mắt chậm vài lần hoặc day nhẹ bờ mi để dầu dễ ra hơn.
Chườm mát thì dùng cho việc khác: bọng mắt sưng buổi sáng. Để túi chườm mắt vào ngăn mát tủ lạnh 20-30 phút rồi đắp 10-15 phút.
3. Thói quen nghỉ mắt
- Nhìn ra xa định kỳ. Quy tắc 20-20-20 (cứ 20 phút nhìn xa khoảng 6 mét trong 20 giây) là một câu dễ nhớ, không đến từ nghiên cứu, nhưng lời khuyên thỉnh thoảng nhìn xa để mắt nghỉ thì Hội Nhãn khoa Hoa Kỳ cũng đưa ra.
- Chủ động chớp mắt, nhất là khi đang đọc chăm chú.
- Đặt màn hình cách mắt khoảng 60-65cm, hơi thấp hơn tầm mắt.
- Giảm chói: đừng để cửa sổ sáng ngay sau màn hình, chỉnh độ sáng màn hình gần với độ sáng phòng.
- Không để quạt, điều hòa thổi thẳng vào mặt.
- Uống đủ nước, ngủ đủ giấc.
4. Góc nhìn y học cổ truyền
Y học cổ truyền cho rằng “can khai khiếu ra mắt”, mắt nhìn nhiều thì hao can huyết. Nhiều vị thuốc được dùng với ý “minh mục”, tức làm sáng mắt, trong đó quen thuộc nhất là thảo quyết minh. Đây là kinh nghiệm cổ truyền, không phải bằng chứng lâm sàng về tác dụng khi đắp ngoài. Với túi chườm mắt, phần có cơ sở rõ nhất vẫn là hơi ấm.
Túi chườm mắt thảo dược EASE: thảo quyết minh, trần bì, ngải cứu, đinh hương trong túi vải mềm. Sạc Type-C, đắp ấm khoảng 40-42 độ trong 10-15 phút, hoặc để ngăn mát làm túi chườm mát buổi sáng. Xem túi chườm mắt.
Sản phẩm không phải là thuốc và không có tác dụng thay thế thuốc chữa bệnh.
5. Khi nào phải đi khám
Không chườm mà nên đi khám mắt nếu:
- Mắt đỏ, đau, chảy ghèn, sưng mí
- Nhìn mờ không hết sau khi nghỉ, nhìn thấy quầng sáng, chấm đen
- Sợ ánh sáng
- Khô mắt kéo dài nhiều tuần dù đã nghỉ mắt đúng cách
- Vừa phẫu thuật mắt hoặc đang điều trị bệnh về mắt
6. Câu hỏi thường gặp
Chườm ấm hay chườm lạnh khi mỏi mắt?
Mỏi mắt, khô mắt thì chườm ấm để tuyến dầu mi thông. Bọng mắt sưng buổi sáng thì chườm mát.
Chườm ấm mắt bao lâu một lần?
Mỗi lần 10-15 phút, một hai lần mỗi ngày, ví dụ giữa giờ làm và buổi tối. Luôn thử nhiệt trước và không để quá nóng.
Đeo kính áp tròng có chườm được không?
Tháo kính áp tròng trước khi chườm.
Chườm ấm mắt có giúp ngủ ngon không?
Hai nghiên cứu nhỏ ở Nhật thấy đắp mặt nạ mắt ấm khoảng 38-40 độ giúp vào giấc nhanh hơn, nhưng mẫu rất nhỏ và do hãng sản xuất mặt nạ tài trợ. Nhiều người thấy thư giãn hơn, nhưng chưa đủ bằng chứng để gọi là cách chữa mất ngủ.
Biên soạn: Đội ngũ nội dung EASE. Tham vấn chuyên môn: Dược sĩ Lê Thảo. Cập nhật: 24/9/2026.
Bài viết cung cấp thông tin để bạn hiểu và tự chăm sóc, không thay thế việc khám và điều trị của bác sĩ.
Tài liệu tham khảo
- Jones L và cộng sự. TFOS DEWS II Management and Therapy Report. The Ocular Surface, 2017.
- Blackie CA và cộng sự. Inner eyelid surface temperature as a function of warm compress methodology. Optometry and Vision Science, 2008.
- Bzovey B, Ngo W. Eyelid warming devices: safety, efficacy, and place in therapy. Clinical Optometry, 2022.
- American Academy of Ophthalmology. Computers, digital devices and eye strain.
- Ichiba T và cộng sự. Periocular skin warming promotes body heat loss and sleep onset. Scientific Reports, 2020.
